İşe Giriş Muayenesi: İşveren Ne İstemeli?
Yeni bir çalışanı işe başlatmadan önce işverenin elinde ne olması gerekir? Cevap, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesinde. Bu yazıda işe giriş muayenesinin hangi durumlarda zorunlu olduğunu, raporu kimin verdiğini ve maliyetin kime ait olduğunu özetledik.
Sağlık muayenesi hangi durumlarda yapılır?
Kanun, işverenin çalışanların sağlık muayenelerini şu hallerde yaptırmasını zorunlu kılar:
- İşe girişte
- İş değişikliğinde
- İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte (çalışan talep ederse)
- İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliğine ve işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarla. Bu periyodik muayene sürelerini ayrı bir yazıda anlattık.
İşveren ayrıca çalışanları, işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutar.
Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde rapor şartı
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Yani bu işyerlerinde işe giriş muayenesi, çalışanı işe başlatmanın ön koşuludur; ilk gün sonrasına ertelenemez. Az tehlikeli işyerlerinde de işe girişte muayene yapılması gerekir, ancak Kanun’daki “rapor olmadan işe başlatılamaz” hükmü yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işler için açıkça yazılmıştır.
Raporu kim verir?
Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işyerleri için raporlar ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği hakem hastanelere yapılır ve verilen kararlar kesindir.
Maliyeti kim öder?
Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklanan her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz. “Muayene ücretini maaştan keseriz” ya da “çalışan kendi yaptırsın” uygulaması mevzuata aykırıdır.
Sağlık bilgileri gizlidir
Muayene yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması için sağlık bilgileri gizli tutulur. Muayene sonuçları ve raporlar, yetkisiz kişilerin göremeyeceği şekilde saklanmalıdır; işveren için gereken, çalışanın işe uygunluğunu gösteren sonuçtur.
İşveren işe girişte ne istemeli?
- Çalışan işe başlamadan önce muayene için hekime yönlendirilir.
- Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde “işe uygundur” sağlık raporu alınmadan çalışan işe başlatılmaz.
- Rapor ve muayene sonuçları işyerinde, gizliliğe uygun şekilde dosyalanır.
- Muayene ücretini işveren karşılar.
- Sonraki periyodik muayene tarihi, tehlike sınıfına göre takvime işlenir.
Sık yapılan hatalar
- Çalışanı “birkaç gün sonra muayeneye göndeririz” diyerek işe başlatmak
- Muayene masrafını çalışana yüklemek
- Raporu işyeri hekimi yerine uygun olmayan bir kaynaktan almak
- Rapor ve muayene dosyalarını gizlilik gözetmeden herkesin ulaşabileceği yerde tutmak
- Görev ya da iş değişikliğinde yeni muayene yaptırmamak
Not: Yazı, 6331 sayılı Kanun’un 15. maddesinin metnine dayanır. Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.
İlgili sayfalar
Yeni çalışanlarınız için muayene sürecini birlikte kurmak ister misiniz? Bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.