Ay: Ekim 2026

Acil durum planı kâğıt üzerinde güzel görünse de, çalışanlar tahliye yolunu ve toplanma yerini bilmiyorsa işe yaramaz. Bunu sınayan şey tatbikattır. Bu yazıda İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’e (Resmî Gazete 18.06.2013; 01.10.2021 değişikliğiyle) göre tatbikatın ne sıklıkla yapılacağını ve nasıl kayıt altına alınacağını özetledik.

Tatbikat ne sıklıkla yapılır?

Yönetmeliğe göre tatbikat, maden işyerleri dışındaki işyerleri için en geç yılda bir yapılır. Maden işyerleri ise kendi özel Yönetmeliklerinin hükümlerine tabidir. Yani tehlike sınıfı ne olursa olsun, yılda en az bir tatbikat yapmanız gerekir; riskiniz yüksekse daha sık yapmak sizin lehinize olur.

Tehlike sınıfınızdan emin değilseniz tehlike sınıfı nasıl belirlenir? yazımıza bakın.

Tatbikata kimler katılır?

• Tüm çalışanlar: Yönetmelik, acil durumlarla ilgili tüm çalışanların eğitilmesini ve işe yeni alınanlara da bu eğitimin verilmesini ister. Tatbikat, bu eğitimin uygulamasıdır.
• Acil durum ekipleri: Söndürme, koruma, kurtarma ve ilk yardım ekipleri görevlerini sahada denemelidir. İlk yardım ekibinin kaç kişi olacağı için ilk yardım ekibi yazımıza bakabilirsiniz.
• Alt işveren ve ziyaretçiler: Aynı alanı kullanan firmaların çalışanları ve ziyaretçiler tahliyeye dahil edilmelidir.

Tatbikat nasıl planlanır ve yapılır?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi’ne göre tatbikat; senaryo belirleme ile haberli veya habersiz yapılma unsurlarından oluşur. Uygulamada şu sıra işe yarar:

1. Senaryo seçin. İşyerinizin riskine uygun bir olay belirleyin: yangın, deprem, kimyasal dökülme gibi. Acil durum eylem planınızdaki acil durumlarla uyumlu olsun.
2. Tarih ve yetkilileri belirleyin. İşveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve ekip sorumlularıyla planı konuşun; çalışan temsilcisini de sürece dahil edin.
3. Uygulayın. Alarmı verin, tahliye yollarını ve toplanma yerini kullanın, tahliye sonrası sayım yapın, ekipler görevlerini yerine getirsin.
4. Süreyi ve aksakları not edin. Tahliyenin ne kadar sürdüğü, tıkanan kapı, görünmeyen yönlendirme, ulaşılamayan yangın tüpü gibi gözlemleri kaydedin.
5. Formu doldurun ve imzalatın. Aşağıdaki bölüme bakın.
6. Planı gözden geçirin. Tatbikatta görülen eksikliklere göre acil durum planını güncelleyin.

Tatbikat formunda neler olmalı?

Yönetmelik, gerçekleştirilen tatbikat için bir tatbikat formu hazırlanmasını ister. Formda en az şunlar bulunmalıdır:

• Tatbikatın tarihi
• Görülen eksiklikler
• Bu eksikliklere göre yapılacak düzenlemeler

Yönetmeliğin Ek-2’sinde örnek bir tatbikat formu yer alır; kendi formunuzu hazırlamak yerine bu örneği kullanabilirsiniz. Katılımcı listesi, senaryo özeti ve fotoğraflar gibi ek kayıtlar da denetimde işinize yarar. Formu işyeri dosyanızda saklayın.

Sık yapılan hatalar

• Tatbikatı yılda bir kez bile yapmamak ya da yalnızca yapılmış gibi form düzenlemek
• Formda eksikliklere ve alınacak önlemlere yer vermemek
• Vardiyalardaki çalışanları dışarıda bırakmak
• İşe yeni başlayanlara tatbikat öncesi acil durum eğitimi vermemek
• Tatbikattan sonra planı ve tahliye krokisini güncellememek
• Toplanma yerini ve tahliye yollarını sahada denemeden “tamamdır” demek

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel Yönetmelik metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin. Bu yazı İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’i esas alır; binalara özgü yangın güvenliği şartları ayrı mevzuatta düzenlenir ve burada anlatılmamıştır.

İlgili sayfalar: iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, işyeri hekimliği hizmeti, risk değerlendirmesi nasıl yapılır?, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, iş kazası olunca ne yapılır?

Tatbikat senaryosu, form ve kayıt düzeni için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

İşyerinde bir kaza ya da ani rahatsızlık olduğunda sağlık ekipleri gelene kadar ilk müdahaleyi kimin yapacağı önceden belli olmalıdır. Bu yazıda İlkyardım Yönetmeliği’ne (Resmî Gazete 29.07.2015, sayı 29429; sonraki değişiklikleriyle) göre işyerinde kaç ilkyardımcı bulundurulacağını, eğitimin süresini ve belgenin geçerlilik süresini özetledik.

İlkyardımcı kimdir?

Yönetmeliğe göre ilkyardımcı, Sağlık Bakanlığı’nca belirlenen standartlara uygun eğitimi alarak ilkyardımcı belgesi sahibi olan kişidir. İlkyardım; kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, olay yerindeki mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır. Yani ilkyardımcı tedavi etmez; hayatı kurtarmak ve durumun kötüleşmesini önlemek için ilk müdahaleyi yapar.

İşyerinde kaç ilkyardımcı bulundurulur?

İş sağlığı ve güvenliği kapsamında Yönetmelik şu sayıları zorunlu tutar:

Örneğin 25 çalışanı olan tehlikeli bir işyerinde 15’e kadar için 1, kalan çalışanlar için bir tane daha olmak üzere en az 2 ilkyardımcı gerekir. Vardiyalı çalışan işyerlerinde her vardiyada en az bir ilkyardımcı bulunması pratikte de gereklidir; bu nedenle sayıyı vardiya düzenine göre planlamanızı öneririz.

İlkyardımcı sayısının hangi tehlike sınıfına göre hesaplandığını bilmiyorsanız tehlike sınıfı nasıl belirlenir? yazımıza bakabilirsiniz.

İlkyardım eğitimi kaç saattir, nerede alınır?

• İlkyardım eğitimi: 16 saat. Bunun içinde temel yaşam desteği (2 saat), otomatik eksternal defibrilatör kullanımı (2 saat) ve afetlerde ilkyardım (4 saat) gibi bölümler yer alır.
• Nerede: Eğitimler Sağlık Bakanlığı’nca yetkilendirilmiş ilkyardım eğitim merkezlerinde verilir. Kurum dışı, yetkisiz kurs sertifikaları geçerli sayılmaz.
• Sınav: Eğitim sonunda teorik ve uygulamalı sınav yapılır; her ikisinden de 100 üzerinden en az 85 alanlara ilkyardımcı belgesi verilir.
• Şart: Katılımcının en az ilkokul mezunu olması gerekir.

Acil durum ekipleri içindeki ilk yardım ekibinin eğitimi de bu Yönetmeliğe göre yapılır; acil durum eylem planı yazımızda diğer ekipleri anlattık.

Belge ne kadar geçerlidir, nasıl yenilenir?

• İlkyardımcı belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır.
• Belgenin yenilenmesi için güncelleme eğitimi alınması gerekir. Bu eğitim, ilk eğitimin yarısı süreyle (8 saat) düzenlenir.
• Güncelleme eğitimini belge süresi dolmadan planlamak, belgenin kesintisiz geçerli kalması için en güvenli yoldur.

Belgesi geçersiz kalan çalışanı ilkyardımcı sayısına dahil edemezsiniz. Belge bitiş tarihlerini bir listede takip etmek bu yüzden önemlidir.

İşveren ne yapmalı?

1. İşyerinizin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre gereken ilkyardımcı sayısını belirleyin.
2. Vardiyaları ve bölümleri dikkate alarak ilkyardımcıları farklı alanlardan seçin.
3. Görevlendirmeden önce çalışan temsilcisinin görüşünü alın; Kanun, ilk yardım için kişilerin görevlendirilmesinde çalışan temsilcisinin önceden görüşünün alınmasını ister.
4. Kişileri yetkili bir ilkyardım eğitim merkezine yönlendirin ve belgelerini işyeri dosyasında saklayın.
5. İlkyardımcı listesini çalışanların görebileceği yere asın ve acil durum planına işleyin.
6. Belge bitiş tarihlerini takip edin; güncelleme eğitimini süresinden önce planlayın.

Sık yapılan hatalar

• İlkyardımcı sayısını çalışan sayısına göre hesaplamamak, sayıyı artık güncellememek
• Süresi dolan belgeyi yenilemeyi unutmak
• Yalnızca bir vardiyada ilkyardımcı bulundurmak
• Resmî eğitim belgesi olmayan bir “kurs” sertifikasına güvenmek
• İlkyardım dolabını ve malzemesini hiç kontrol etmemek

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel Yönetmelik metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin. Yönetmelik 2020 ve 2025’te değiştirilmiştir; ilkyardımcı sayıları, 16 saatlik eğitim süresi ve üç yıllık belge geçerliliği güncel metinle uyumludur. Güncelleme eğitiminin süresi ile belge süresi dolduktan sonra tanınan ek süre gibi ayrıntıları eğitim alacağınız yetkili merkezden de teyit edin.

İlgili sayfalar: iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, işyeri hekimliği hizmeti, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, iş kazası olunca ne yapılır?, ücretsiz İSG durum kontrolü, yangın tatbikatı: ne sıklıkla, nasıl kayıt?

İlkyardımcı sayınızı hesaplatmak veya acil durum ekibinizi kurmak için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

Çalışan temsilcisi, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) konusunda çalışanların sesini işverene ileten kişidir. Bu yazıda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun ilgili maddelerine göre çalışan temsilcisinin kimler arasından, kaç kişi görevlendirileceğini, yetkilerini ve işverenin sorumluluklarını özetledik.

Çalışan temsilcisi nedir?

Kanun’un 20. maddesine göre işveren, işyerinin değişik bölümlerindeki riskleri ve çalışan sayılarını göz önünde bulundurarak dengeli bir dağılıma özen göstermek kaydıyla, çalışanlar arasında yapılacak seçimle, seçimle belirlenemezse atama yoluyla çalışan temsilcisini görevlendirir. Yani çalışan temsilcisi dışarıdan değil, işyerinin çalışanları arasından gelir.

Kaç çalışan temsilcisi görevlendirilir?

Kanun, temsilci görevlendirmeyi iki ve daha fazla çalışanı olan işyerleri için düzenler. Birden fazla çalışan temsilcisi varsa baş temsilci, çalışan temsilcileri arasında yapılacak seçimle belirlenir.

İşyerinde yetkili sendika varsa, işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.

Çalışan temsilcisinin hakları ve yetkileri

• Öneride bulunma ve tedbir isteme: Tehlike kaynağının yok edilmesi veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunabilir ve gerekli tedbirlerin alınmasını isteyebilir.
• Bilgiye erişim: İşveren; risk değerlendirmesi, koruyucu ve önleyici tedbirler, ölçüm, analiz, teknik kontrol, kayıtlar, raporlar ve teftişten elde edilen bilgilere çalışan temsilcilerinin ulaşmasını sağlar.
• Bilgilendirilme: İşveren, çalışanlarla birlikte çalışan temsilcilerini de işyerinde karşılaşılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici tedbirler ile yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirir.
• Görüşünün alınması: Aşağıdaki konularda işveren, çalışan temsilcilerinin önceden görüşünü almak zorundadır (m.18):
  • İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer personelin görevlendirilmesi ya da işyeri dışından hizmet alınması; ayrıca ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri için kişilerin görevlendirilmesi
  • Risk değerlendirmesi yapılarak alınacak koruyucu ve önleyici tedbirlerin ve koruyucu donanımın belirlenmesi
  • Sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi
  • Çalışanların bilgilendirilmesi
  • Çalışanlara verilecek eğitimin planlanması
• Koruma: Çalışan temsilcilerinin hakları görevlerini yürütmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Ayrıca işyerinde alınan önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiş sırasında yetkili makama başvurmaları nedeniyle de hakları kısıtlanamaz.

İşverenin sorumlulukları

• Çalışan temsilcisini yukarıdaki sayılara göre görevlendirmek.
• Görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli imkânları sağlamak (m.20).
• Çalışan temsilcilerinin özel olarak eğitilmesini sağlamak (m.17). Eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz, eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır ve haftalık çalışma süresini aşarsa fazla çalışma olarak değerlendirilir.
• Yukarıdaki konularda temsilcinin önceden görüşünü almak (görüşmeleri yazılı kayıt altına almanız önerilir).

Seçim nasıl yapılır?

Kanun, seçimin ayrıntılı bir usulünü belirtmez; çalışanlar arasında seçim, belirlenemezse atama yapılacağını söyler. Uygulamada şu adımlar işleri kolaylaştırır:

1. İşyerinin bölümlerini ve vardiyalarını gözden geçirin; temsilcilerin farklı bölümlerden gelmesine özen gösterin (Kanun dengeli dağılımı ister).
2. Adayları duyurun, çalışanların oy kullanmasını sağlayın.
3. Seçim sonucunu ve görevlendirmeyi yazılı bir tutanakla kayıt altına alın.
4. Birden fazla temsilci varsa baş temsilciyi temsilciler arasında seçin.
5. Seçilen kişilere eğitim planlayın ve ekip listesini çalışanlara duyurun.

Çalışan temsilcisi ile İSG kurulu aynı şey değil

İSG kurulu, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde oluşturulur (m.22). Çalışan temsilcisi ise iki ve daha fazla çalışanı olan her işyerinde görevlendirilir. Küçük işyerinde kurul gerekmese bile çalışan temsilcisi gerekir. Kurul hakkında ayrıntılar için İSG kurulu kimler için zorunlu? yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• İki veya daha fazla çalışanı olduğu hâlde temsilci görevlendirmemek
• Çalışan sayısı artınca temsilci sayısını güncellememek (51 ve 101 çalışan eşikleri)
• Risk değerlendirmesi, eğitim planı veya İSG hizmeti seçiminde temsilcinin görüşünü almamak
• Temsilciyi eğitmemek veya eğitim süresini çalışma süresinden saymamak
• Seçimi tutanağa bağlamamak

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin. Çalışan temsilcisi eğitimin süresi ve içeriği ayrıca eğitim yönetmeliğinde düzenlenir; güncel hükümleri bu yönetmelikten teyit edin.

İlgili sayfalar: iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, risk değerlendirmesi nasıl yapılır?, acil durum eylem planı, OSGB değiştirmek: geçiş adımları, ilk yardım ekibi: kaç kişi, hangi eğitim?, yangın tatbikatı: ne sıklıkla, nasıl kayıt?

Çalışan temsilcisi seçimi, eğitim planı veya İSG yükümlülüklerinizin kontrolü için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

Hizmetten memnun değilsiniz, fiyat ya da ilgi beklentinizi karşılamıyor ya da işyeriniz büyüdü ve OSGB’nizi değiştirmek istiyorsunuz. Mevzuat bunu yasaklamaz, ama geçişi kopuk yaparsanız iş güvenliği uzmanınız ve hekiminiz bir süre kayıtlarda görünmeyebilir. Bu yazıda İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre OSGB değiştirirken yapılacakları sıraladık.

Önce bilmeniz gereken üç kural

• Sözleşme İSG-KATİP üzerinden yapılır. OSGB ile işveren arasında İSG-KATİP sistemindeki örneğe uygun sözleşme düzenlenir ve taraflarca en geç beş gün içinde sistem üzerinden onaylanır.
• Onaylanmayan sözleşmeyle görev başlamaz. Yönetmeliğe göre sözleşmesi Genel Müdürlükçe onaylanmayan işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli görevlerine başlatılamaz.
• Kayıtta tanımlı olmayan uzmanın işlemi geçerli sayılmaz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açıklamasına göre OSGB’de çalışan uzman veya hekimin bir işyerine hizmet verebilmesi için tehlike sınıfına uygun sertifikaya sahip olması ve İSG-KATİP’te o işyerinde görevlendirilmiş olması gerekir. Aksi hâlde yaptığı işlemlerin geçerliliği yoktur.

Yani en güvenli yol, yeni OSGB’nin sözleşmesini İSG-KATİP’te onaylatmadan eski hizmeti bitirmemektir.

Adım adım OSGB değiştirmek

1. Mevcut sözleşmenizi okuyun

Fesih şartları, ihbar süresi, varsa cezai şart ve ödenmemiş hizmet bedeli sözleşmenizde yazar. Tarafların hak ve yükümlülükleri bu metne göre belirlenir; imzalamadan önce okuyup saklamak gerekir. Hukuki bir uyuşmazlık ihtimali varsa bir avukata danışın.

2. Yeni OSGB’yi kontrol edin

• Yetki belgesi: OSGB’nin Bakanlıktan yetki belgesi olmalı ve belgesi geçerli olmalıdır.
• Bölge: OSGB’ler kuruldukları il ve sınır komşusu illerde hizmet vermeye yetkilidir; bunun dışındaki illerde hizmet için şube açmaları gerekir. Kayseri’de hizmet alacağınız OSGB’nin bu kurala uyduğundan emin olun.
• Personel: Görevlendirilecek iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin sertifika sınıfı işyerinizin tehlike sınıfına uygun olmalıdır.
• Hizmet süresi: OSGB, işyerine sunacağı hizmeti tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen sürelerden az olmamak kaydıyla yürütür. Teklifteki süreyi hesaplama aracımızla karşılaştırabilirsiniz.
• Devir yasağı: OSGB, hizmetin tamamını veya bir kısmını başka bir kişi veya kuruma devredemez. Başka birine devredileceğini söyleyen tekliften kaçının.

3. Yeni sözleşmeyi hazırlayın

Sözleşme İSG-KATİP örneğine uygun düzenlenir. Hizmet bedeli, ödeme tarihleri, fesih ve ihbar koşulları, görevlendirilecek kişiler gibi maddeleri imzadan önce netleştirin. Fiyatın nasıl belirlendiğini OSGB fiyatları nasıl belirlenir? yazımızda anlattık.

4. Geçiş tarihini birbirine yaslayın

Eski sözleşmenin bitiş tarihi ile yeni sözleşmenin başlangıç tarihi arasında boşluk bırakmayın. Yeni sözleşme İSG-KATİP’te onaylanmadan hizmet başlayamayacağı için, onay sürecini (taraflar arasında en geç beş gün) tarih planınıza ekleyin.

5. Eski OSGB’den dosyalarınızı alın

Yönetmeliğe göre OSGB’ler işyerinde görevli hekim ve uzmanın onaylı defter suretlerini, yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporu suretlerini ve çalışanlara verilen eğitim kayıtlarını arşivinde tutar. Sözleşme süresi sonunda bütün kayıt ve dosyalar, işveren talep etmese bile OSGB tarafından işverene teslim edilir. Yeni OSGB’ye geçerken şunları teslim almış olmanız iyi olur:

• Risk değerlendirmesi raporu ve acil durum eylem planı
• Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporları
• İSG eğitim kayıtları ve katılım listeleri
• İşe giriş ve periyodik muayene kayıtları (kişisel sağlık dosyaları gizlilik ilkesiyle saklanır)
• İş kazası ve meslek hastalığı kayıtları, onaylı defter suretleri

6. Fesih bildirimini kontrol edin

Yönetmelik hükmüne göre sözleşmelerin fesih veya başka bir nedenle geçerliliğini yitirmesi hâlinde, işyeri dışından hizmet alınıyorsa durum OSGB tarafından beş iş günü içinde İSG-KATİP üzerinden Genel Müdürlüğe bildirilir. Bildirimin yapıldığından emin olmak için İSG-KATİP’te eski sözleşmenin sonlandığını ve yenisinin onaylandığını kendi ekranınızdan kontrol edin.

7. Yeni OSGB ile ilk ayı planlayın

Yeni uzman ve hekimin göreve başlama tarihi, yıllık çalışma planı, devreden risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi ve eğitim takvimi için ilk toplantıyı yapın. Mevcut dokümanların güncel olup olmadığını birlikte kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• Eski hizmeti bitirip yeni sözleşmeyi onaylatmadan geçiş yapmak
• Eski OSGB’den dosyaları teslim almadan ayrılmak
• Sözleşmedeki ihbar süresi ve ödenmemiş bedelleri atlamak
• Yeni OSGB’nin personelinin sertifika sınıfını tehlike sınıfınıza göre kontrol etmemek
• Yalnızca en düşük fiyata bakıp hizmet süresini kıyaslamamak

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel Yönetmelik metnini ve İSG-KATİP ekranlarındaki işlem adımlarını Mevzuat Bilgi Sistemi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan kontrol edin. Bu yazı genel bilgi içindir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

İlgili sayfalar: İSG-KATİP nedir, işveren ne yapar?, iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, işyeri hekimliği hizmeti, OSGB hizmeti zorunlu mu?, çalışan temsilcisi nedir, nasıl seçilir?

OSGB değiştirmeyi düşünüyorsanız mevcut durumunuzu birlikte değerlendirelim: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

İşyerinizin hangi tehlike sınıfında olduğu; eğitim süreniz, muayene sıklığınız, risk değerlendirmesini yenileme süreniz ve acil durum ekip sayınız gibi pek çok yükümlülüğü belirler. Bu yazıda İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’ne (Resmî Gazete 26.12.2012, sayı 28509; en son 1 Nisan 2026’da değiştirilmiş hâliyle) göre tehlike sınıfının nasıl belirlendiğini özetledik.

Tehlike sınıfı kim tarafından, neye göre belirlenir?

6331 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca işyerlerinin tehlike sınıfları, Tebliğ’in Ek-1’inde yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi‘nde belirtilmiştir. Liste, faaliyet (NACE) kodlarını üç sınıftan birine bağlar: az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli. İşveren sınıfı kendisi seçmez, listedeki koda göre belirlenir.

Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı dikkate alınır.

NACE kodu nedir, nerede bulunur?

NACE kodu, işyerinin yaptığı ekonomik faaliyeti gösteren altı haneli bir kodtur (örneğin xx.xx.xx biçiminde). Tebliğ’deki liste de bu altı haneli kodlara göre hazırlanmıştır. Koda işyerinizin tescil kayıtlarından ulaşabilirsiniz; Tebliğ’e göre itirazlar da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tescil kayıtları üzerinden ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş dikkate alınarak değerlendirilir.

Kodunuzu bulduktan sonra Tebliğ’in Ek-1 listesinden (Mevzuat Bilgi Sistemi’nde Excel olarak yayımlanır) sınıfını kontrol edebilirsiniz. Listenin her yıl değişebildiğini unutmayın: Tebliğ yayımlandığı günden bu yana 16 kez değiştirildi, sonuncusu 1 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Asıl iş nedir, birden fazla faaliyet varsa?

• Asıl işin tayininde tereddüde düşülürse işyerinin kuruluş amacına bakılır.
• Birden fazla faaliyetin asıl iş tanımına uyması hâlinde, bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır.
• İşveren asıl iş faaliyet değişikliğini en geç bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirir.

Tehlike sınıfına itiraz edilebilir mi?

Evet. Tebliğ’e göre tehlike sınıfına yapılan itirazlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından değerlendirilir. Değerlendirme, Bakanlığın tescil kayıtları üzerinden ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş dikkate alınarak yapılır. Gerekli görülmedikçe işyerinde asıl işe ilişkin inceleme yapılmaz. Karar işyerine tebliğ edilir.

Karar sonucunda tehlike sınıfı değişirse, yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemler 90 gün içinde yerine getirilir ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ne bildirilir.

Tehlike sınıfı işvereni nasıl etkiler?

Aynı çalışan sayısı için bile yükümlülükler sınıfa göre değişir. Önceki rehberlerimizdeki rakamların özeti:

İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme süreleri de çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre hesaplanır; kendi işyeriniz için hizmet süresi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Tehlike sınıfını kendi tahminine göre belirlemek, listedeki koda bakmamak
• Faaliyet konusu değiştiği hâlde bir ay içinde bildirim yapmamak
• Güncel olmayan listeye bakmak (Tebliğ en son 1 Nisan 2026’da değişti)
• Sınıf değişince 90 günlük sürede eğitim, muayene ve hizmet süresini güncellememek
• Yalnızca süre ve ücret için sınıfı “düşük” göstermeye çalışmak: sınıf kayıtlara göre belirlenir

Not: Liste ve mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel Tebliğ metnini ve Ek-1 listesini Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

İlgili sayfalar: iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, işyeri hekimliği hizmeti, İSG kurulu kimler için zorunlu?, iş kazası olunca ne yapılır?, OSGB fiyatları nasıl belirlenir?, OSGB değiştirmek: sözleşme feshi ve geçiş adımları, ilk yardım ekibi: kaç kişi, hangi eğitim?

İşyerinizin tehlike sınıfını ve buna bağlı yükümlülüklerinizi netleştirmek için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

İş kazası anında işverenin ilk kararı, sonraki tüm süreci belirler: Kime, ne zamana kadar bildirim yapılacak? Bu yazıda 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) iş kazası bilgilendirmesine göre, hizmet akdiyle çalışan (4/a) sigortalılar için adımları sıraladık.

Önce: Kaza anında ne yapılır?

1. Yaralıya müdahale edin. İlk yardım ekibi devreye girer, gerekirse 112 aranır ve çalışan sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
2. Tehlikeyi kontrol altına alın. Kazaya neden olan makineyi durdurun, alanı güvene alın, ikinci bir kazayı önleyin.
3. Kolluğa derhal haber verin. SGK’nın açıklamasına göre işveren, iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal bildirir.
4. Olay yerini ve delilleri koruyun. Gerekli durumlarda fotoğraf çekin, tanık bilgilerini not edin; bu bilgiler sonraki inceleme ve raporda kullanılır.
5. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimini bilgilendirin. Kaza incelemesinin teknik tarafında onlardan destek alınır.

Kime, ne kadar sürede bildirilir?

SGK’nın örneğiyle: Pazartesi günü iş kazası geçiren sigortalının Kuruma bildirimi en geç Perşembe günü, Çarşamba günü geçirenin ise en geç Pazartesi günü yapılmalıdır. Süre iş günü ile sayıldığı için hafta sonu hesaba girmez.

SGK’ya bildirim nasıl yapılır?

SGK’ya göre hizmet akdine tabi sigortalıların iş kazası bildirimi iki yoldan yapılabilir:

• e-Sigorta uygulaması üzerinden elektronik ortamda veya
• “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu” (SGK-032) doldurularak doğrudan ya da posta yoluyla Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezi’ne gönderilerek.

Form, SGK’nın “Form ve Dilekçeler” sayfasından indirilebilir.

İşverenin kayıt ve inceleme yükümlülüğü

6331 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre işveren, SGK bildiriminden bağımsız olarak şunları yapmakla yükümlüdür:

• Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak ve bunlarla ilgili raporları düzenlemek.
• İşyerinde meydana gelen, yaralanma veya ölüme yol açmadığı hâlde işyeri ya da iş ekipmanının zarar görmesine neden olan olayları veya bu potansiyeli taşıyan olayları (“ramak kala”) incelemek ve rapor düzenlemek.

Yani yaralanmasız bir olay bile kayıt ve inceleme konusudur. Bu inceleme, risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesi için de önemli bir veridir.

Süresinde bildirim yapılmazsa ne olur?

SGK’nın açıklamasına göre 4/a sigortalılar için belirtilen sürelerde bildirim yapılmazsa:

• Bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir.
• Bildirimi süresinde yapmayan işverene idari para cezası uygulanır. Ceza tutarı işyerindeki sigortalı sayısına ve tehlike sınıfına göre değişir ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; güncel tutarı SGK’dan teyit edin.

Kaza sonrası yapılması iyi olan işler

• Kaza nedenini inceleyip kök nedeni belirlemek; tekrarını önleyecek düzeltici faaliyet planlamak.
• Gerekirse çalışanlara ek İSG eğitimi vermek ve acil durum planını güncellemek.
• Yaralı çalışanın dönüşünde sağlık durumunu işyeri hekimiyle değerlendirmek.
• Kaza dosyasını (tutanak, rapor, SGK bildirimi) saklamak.

Sık yapılan hatalar

• “Hafif yaralanma” diye bildirimi geciktirmek veya hiç yapmamak
• Süreyi takvim günü sanıp iş günü hesabını yanlış yapmak
• Kolluğa bildirimi atlayıp yalnızca SGK’ya bildirmek
• Yaralanmasız (ramak kala) olayları kayıt altına almamak
• Kaza sonrası risk değerlendirmesini ve eğitimleri güncellememek

Not: Mevzuat ve idari para cezası tutarları değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden ve SGK’dan kontrol edin. Bu yazı genel bilgi içindir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

İlgili sayfalar: iş güvenliği uzmanlığı hizmeti, işyeri hekimliği hizmeti, İSG kurulu kimler için zorunlu?, periyodik sağlık muayenesi, hizmet süresi hesaplama aracı, tehlike sınıfı nasıl belirlenir?, ilk yardım ekibi: kaç kişi, hangi eğitim?, yangın tatbikatı: ne sıklıkla, nasıl kayıt?

İş kazası sonrası inceleme, risk değerlendirmesi güncellemesi ya da eğitim planı için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

Yeni bir çalışanı işe başlatmadan önce işverenin elinde ne olması gerekir? Cevap, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesinde. Bu yazıda işe giriş muayenesinin hangi durumlarda zorunlu olduğunu, raporu kimin verdiğini ve maliyetin kime ait olduğunu özetledik.

Sağlık muayenesi hangi durumlarda yapılır?

Kanun, işverenin çalışanların sağlık muayenelerini şu hallerde yaptırmasını zorunlu kılar:

• İşe girişte
• İş değişikliğinde
• İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte (çalışan talep ederse)
• İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliğine ve işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarla. Bu periyodik muayene sürelerini ayrı bir yazıda anlattık.

İşveren ayrıca çalışanları, işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutar.

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde rapor şartı

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Yani bu işyerlerinde işe giriş muayenesi, çalışanı işe başlatmanın ön koşuludur; ilk gün sonrasına ertelenemez. Az tehlikeli işyerlerinde de işe girişte muayene yapılması gerekir, ancak Kanun’daki “rapor olmadan işe başlatılamaz” hükmü yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işler için açıkça yazılmıştır.

Raporu kim verir?

Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıftaki işyerleri için raporlar ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği hakem hastanelere yapılır ve verilen kararlar kesindir.

Maliyeti kim öder?

Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklanan her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz. “Muayene ücretini maaştan keseriz” ya da “çalışan kendi yaptırsın” uygulaması mevzuata aykırıdır.

Sağlık bilgileri gizlidir

Muayene yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması için sağlık bilgileri gizli tutulur. Muayene sonuçları ve raporlar, yetkisiz kişilerin göremeyeceği şekilde saklanmalıdır; işveren için gereken, çalışanın işe uygunluğunu gösteren sonuçtur.

İşveren işe girişte ne istemeli?

1. Çalışan işe başlamadan önce muayene için hekime yönlendirilir.
2. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde “işe uygundur” sağlık raporu alınmadan çalışan işe başlatılmaz.
3. Rapor ve muayene sonuçları işyerinde, gizliliğe uygun şekilde dosyalanır.
4. Muayene ücretini işveren karşılar.
5. Sonraki periyodik muayene tarihi, tehlike sınıfına göre takvime işlenir.

Sık yapılan hatalar

• Çalışanı “birkaç gün sonra muayeneye göndeririz” diyerek işe başlatmak
• Muayene masrafını çalışana yüklemek
• Raporu işyeri hekimi yerine uygun olmayan bir kaynaktan almak
• Rapor ve muayene dosyalarını gizlilik gözetmeden herkesin ulaşabileceği yerde tutmak
• Görev ya da iş değişikliğinde yeni muayene yaptırmamak

Not: Yazı, 6331 sayılı Kanun’un 15. maddesinin metnine dayanır. Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

İlgili sayfalar: işyeri hekimliği hizmeti, işe giriş sağlık muayenesi ve raporu hizmeti, periyodik sağlık muayenesi ne sıklıkla yapılır?, hizmet süresi hesaplama aracı, risk değerlendirmesi nasıl yapılır?, acil durum eylem planı nasıl hazırlanır?, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, iş kazası olunca ne yapılır?

Yeni çalışanlarınız için muayene sürecini birlikte kurmak ister misiniz? Bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

“Çalışanlarımın sağlık muayenesini ne zaman yaptırmalıyım?” sorusu, işverenlerin en sık sorduğu sorulardan biri. Yanıt işyerinizin tehlike sınıfına göre değişir. Bu yazıda İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik’e göre periyodik muayene sürelerini ve işverenin sorumluluğunu özetledik.

Periyodik muayene ne sıklıkla yapılır?

Muayene sıklığı; çalışanın kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı, işin niteliği ve risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Yönetmelik, en geç şu sürelerde periyodik muayenenin tekrarlanmasını ister:

İşyeri hekimi gerek görürse bu süreleri kısaltabilir. Yani tablodaki süreler üst sınırdır; belirli bir çalışan grubu için daha sık muayene istenebilir.

Muayeneyi kim yapar?

Çalışanların sağlık gözetimi, işyeri hekiminin görevleri arasındadır. İşyeri hekimi işe giriş ve periyodik muayeneleri, gerekli tetkiklerle birlikte yapar; gece postalarında çalışanlar da dahildir. İşveren, hekimin bu işi yapabilmesi için gerekli imkânı sağlar.

Hangi durumlarda muayene sıklığı artar veya ek muayene gerekir?

• Özel politika gerektiren gruplar (kronik hastalığı olanlar, birden fazla iş kazası geçirenler, meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı alanlar gibi): uygun işe yerleştirilmeleri için gerekli muayeneler yapılır ve rapor düzenlenir.
• Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı alan bir çalışan olursa, aynı ortamdaki diğer çalışanların muayeneleri de tekrarlanır.
• Tekrarlanan sağlık nedenli devamsızlık: çalışan işe dönüşünde talep ederse, hekim işe dönüş muayenesi yapar ve gerekirse mevcut sağlığına uygun bir görev önerir.
• Kimyasal ve benzeri maruziyet: hekim, çalışma ortamı ölçümlerinin planlanmasını işverene önerebilir ve sonuçları çalışanların sağlığı açısından değerlendirir.

Kayıtlar nasıl tutulur?

İşe giriş ve periyodik sağlık muayenelerinin ve tetkik sonuçlarının, yönetmeliğin Ek-2’sindeki örneğe uygun biçimde düzenlenip işyerinde muhafaza edilmesi gerekir. İşyeri hekimi ayrıca, sağlık gözetimi çalışmalarını kaydeder ve her yıl, iş güvenliği uzmanıyla birlikte yıllık değerlendirme raporu hazırlar. Denetimde sağlık dosyaları sık istenen belgelerdendir.

İşverenler için kontrol listesi

1. Çalışan listesini çıkarın ve her çalışanın son muayene tarihini bir tabloya işleyin.
2. İşyerinizin tehlike sınıfına göre sonraki muayene tarihini hesaplayın.
3. Özel gruplardaki çalışanlar için hekimin önerdiği sıklığı not alın.
4. Muayene formlarının işyerinde, eksiksiz ve güncel durduğunu kontrol edin.
5. İş kazası, meslek hastalığı ya da ortam ölçümü sonuçlarını hekimle paylaşın.

Sık yapılan hatalar

• Muayene tarihlerini takip etmemek, süresi geçmiş çalışanı fark etmemek
• Yeni işe başlayanın muayenesini ertelemek
• Muayene sonucunu işyerinde saklamamak
• Tehlike sınıfı değiştiğinde periyodu güncellememek

Not: Yazıdaki süreler Yönetmelik’in metnine dayanır. Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

İlgili sayfalar: işyeri hekimliği hizmeti, hizmet süresi hesaplama aracı, risk değerlendirmesi nasıl yapılır?, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, işe giriş muayenesi: işveren ne istemeli?, acil durum eylem planı nasıl hazırlanır?, iş kazası olunca ne yapılır?, tehlike sınıfı nasıl belirlenir?

Çalışanlarınızın muayene takvimini birlikte çıkarmak için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

Yangın, patlama, kimyasal yayılım ya da deprem gibi bir acil durumda işyerinin ne yapacağı önceden yazılı ve denenmiş olmalıdır. Bu yazıda Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’e (Resmî Gazete 18.06.2013, sayı 28681; 1 Ekim 2021’de değiştirilmiş hâliyle) göre planın kapsamını, ekip sayılarını ve tatbikat süresini özetledik.

Planı kim hazırlar?

Acil durum planını hazırlamak işverenin yükümlülüğüdür. Plan, tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlayarak şu aşamalarla hazırlanır: acil durumların belirlenmesi, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, müdahale ve tahliye yöntemleri, dokümantasyon, tatbikat ve yenileme. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bu süreçte işverene destek olur.

Hangi acil durumlar dikkate alınır?

Acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir. Yönetmelikte şu başlıklar sayılır:

• Yangın ve patlama ihtimali
• Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali
• Doğal afetler
• Sabotaj ihtimali

Bu nedenle acil durum planı, risk değerlendirmesinden bağımsız hazırlanmaz.

Acil durum ekipleri

İşveren dört ekip kurar:

• Söndürme ekibi: Yangına derhal müdahale eder, yayılmasını önler.
• Kurtarma ekibi: Acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yapar.
• Koruma ekibi: Paniği ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu sağlar, sayım yapar, gerektiğinde ilgili kurumların ekiplerine bilgi verir.
• İlk yardım ekibi: Acil durumdan etkilenen kişilere ilk yardım müdahalesi yapar.

Kaç kişi görevlendirilir?

Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için, uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışan destek elemanı olarak görevlendirilir:

Rakamlara 30, 40 ve 50 ile katları dahildir. Örneğin 45 çalışanlı tehlikeli bir işyerinde her ekip için en az 2 kişi gerekir. Çalışan sayısı 10’dan az olan işyerlerinde, söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için donanımlı ve eğitimli en az bir çalışanın görevlendirilmesi yeterlidir; bu kişi ayrıca ulusal ve yerel kurumlarla irtibatı da sağlar. İlk yardım ekibi için görevlendirme İlkyardım Yönetmeliği’ne göre yapılır.

Görevlendirmede vardiya düzeni dikkate alınır. Her ekipte bir ekip başı bulunur, koruma ekibinden sorumlu kişiler koordinasyonu sağlar. Ekip üyelerinin adı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini gösteren liste, çalışanların göz hizasında görünür bir yere asılır. Bir üye ayrılırsa ya da yeri değişirse yerine yeni görevlendirme yapılır.

Planda neler bulunmalı?

• İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
• Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı
• Hazırlanma ve geçerlilik tarihi
• Belirlenen acil durumlar
• Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
• Müdahale ve tahliye yöntemleri
• Tahliye planı: acil durum ekipmanı ve ilk yardım malzemesinin yerleri, kaçış yolları, toplanma yerleri ve varsa uyarı sistemlerini gösteren kroki
• Görevlendirilen çalışanlar ve yedekleri ile iletişim bilgileri
• İtfaiye, ambulans gibi kurumların acil durum irtibat numaraları

Tahliye sonrası içeride kalmış kişileri belirlemek için sayım yapılması gerekir. Yaşlı, engelli ve gebe çalışanlarla kreşteki çocuklara tahliye sırasında refakat edilmesi için ayrıca tedbir alınır.

Tatbikat ne sıklıkla yapılır?

Maden işyerleri dışındaki işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir yapılır. Tatbikat sonunda tarihi, görülen eksiklikleri ve alınacak düzeltmeleri içeren bir tatbikat formu hazırlanır; aksayan yönlere göre plan gözden geçirilir. Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonunda yürütülür.

Plan ne zaman yenilenir?

İşyerinde ya da yakın çevresinde, belirlenen acil durumları etkileyecek veya yeni acil durumlara yol açacak bir değişiklik olduğunda plan tamamen ya da kısmen yenilenir. Bundan bağımsız olarak, çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir. İşe yeni alınan çalışanlara, İSG eğitimlerine ek olarak acil durum planı hakkında bilgilendirme yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Planı hazırlayıp tatbikatı yapmamak ya da forma işlememek
• Ekip listesini asmamak, ayrılan çalışanın yerine yenisini atamamak
• Vardiyada çalışan personeli hesaba katmamak
• Tahliye krokisini gerçek yerleşime göre güncellememek
• Yeni çalışanı acil durum planı konusunda bilgilendirmemek

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

İlgili sayfalar: yangından korunma hizmeti, risk değerlendirmesi hizmeti, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, hizmet süresi hesaplama aracı, İSG kurulu kimler için zorunlu?, periyodik sağlık muayenesi ne sıklıkla yapılır?, iş kazası olunca ne yapılır?, ilk yardım ekibi: kaç kişi, hangi eğitim?, yangın tatbikatı: ne sıklıkla, nasıl kayıt?

Acil durum planınızı hazırlatmak, ekipleri eğitmek ya da tatbikat planlamak için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.

Risk değerlendirmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin temelidir; eğitim, acil durum planı ve sağlık gözetimi gibi diğer yükümlülükler onun üzerine kurulur. Bu yazıda İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’ne göre sürecin nasıl işlediğini adım adım özetledik.

Risk değerlendirmesi nedir?

İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bunlardan kaynaklanan risklerin analiz edilip derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması için yapılan çalışmaların tümüdür. Değerlendirmeyi yapmak veya yaptırmak işverenin yükümlülüğüdür; risk değerlendirmesinin yapılmış olması, işverenin iş sağlığı ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Değerlendirmeyi kim yapar?

Risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından yapılır. Ekipte şunlar bulunur:

• İşveren veya işveren vekili
• İşyerinde görev yapan iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri
• Çalışan temsilcileri
• Destek elemanları
• Tüm birimleri temsil edecek şekilde seçilmiş, işi ve tehlike kaynaklarını bilen çalışanlar

İhtiyaç halinde işyeri dışından kişi ve kuruluşlardan destek alınabilir. Çalışanların görüşleri sürecin her aşamasında alınır.

Adım adım risk değerlendirmesi

1. Tehlikeleri tanımlayın

İşyeri bina ve eklentileri, yürütülen işler, iş ekipmanları, kullanılan maddeler, atıklar, iş kazası ve meslek hastalığı kayıtları, ramak kala olaylar, ölçüm sonuçları, acil durum planları ve daha önceki risk değerlendirmeleri gibi bilgiler toplanır. Fiziksel, kimyasal, biyolojik, psikososyal ve ergonomik tehlike kaynakları ayrı ayrı düşünülür. Daha önce ölçülmemiş etkenler için gerekli ölçüm ve incelemeler yapılır.

2. Riskleri belirleyin ve analiz edin

Her tehlike için riskin hangi sıklıkta oluşabileceği, kimlerin ve nelerin, hangi şiddette zarar görebileceği belirlenir; mevcut önlemlerin etkisi de hesaba katılır. Analizde işletmenin özelliklerine uygun bir yöntem (matris, Fine-Kinney gibi) seçilir. Riskler, en yüksekten başlayarak önem sırasına dizilir.

3. Kontrol tedbirlerine karar verin

Yönetmeliğe göre önce tehlike kaynağı ortadan kaldırılır; bu mümkün değilse tehlikeli olan, daha az tehlikeli olanla değiştirilir, sonra riskle kaynağında mücadele edilir. Toplu korunma önlemleri, kişisel korunma önlemlerinden önce gelir. Alınan önlemlerin yeni risk doğurmamasına dikkat edilir.

4. Planlayın, uygulayın, izleyin

Tedbirler için hangi işin kim tarafından, ne zaman başlayıp biteceğini gösteren bir eylem planı hazırlanır. Uygulama düzenli izlenir, aksayan yönler düzeltilir. Tedbirler uygulandıktan sonra risk seviyesi yeniden belirlenir; hâlâ kabul edilebilir seviyenin üzerindeyse adımlar tekrarlanır.

5. Dokümante edin

Belgede şunlar yer alır: işyeri ve işveren bilgileri, ekip üyeleri ve belge bilgileri, değerlendirmenin yapıldığı ve geçerlilik tarihi, tehlikeler ve riskler, kullanılan yöntem, analiz sonuçları ve öncelik sırası, düzeltici önleyici tedbirler ve sonrasındaki risk seviyesi. Sayfalar numaralandırılır, her sayfa paraflanır, son sayfa imzalanır ve belge işyerinde saklanır; elektronik ortamda da arşivlenebilir.

Ne zaman yenilenir?

Süre dolmasa da şu durumlarda değerlendirme tamamen ya da kısmen yenilenir:

• İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
• Teknoloji, kullanılan madde veya ekipmanın değişmesi
• Üretim yönteminin değişmesi
• İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması
• Çalışma ortamı sınır değerlerine ilişkin mevzuat değişikliği
• Ölçüm ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerekli görülmesi
• İşyeri dışından gelen yeni bir tehlikenin ortaya çıkması

Alt işveren ve ortak çalışma alanları

Alt işveren, yürüttüğü işler için kendi risk değerlendirmesini yapar ve bir nüshasını asıl işverene verir; asıl işveren bunları kendi çalışmasıyla bütünleştirir ve takip eder. Aynı alanı birden fazla işveren paylaşıyorsa her biri kendi işi için, diğerlerinin işlerini de gözeterek ayrı değerlendirme yapar ve koordinasyon içinde çalışır.

Sık yapılan hatalar

• Başka işyerinden alınmış hazır belgeyi olduğu gibi kullanmak
• Çalışanların görüşünü almadan masa başında hazırlamak
• Önlemleri sorumlu ve tarih belirtmeden yazmak
• İş kazasından sonra değerlendirmeyi güncellememek
• Yenileme süresini kaçırmak

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

İlgili sayfalar: risk değerlendirmesi hizmeti, hizmet süresi hesaplama aracı, İSG eğitimleri kaç saat, ne sıklıkla?, İSG kurulu kimler için zorunlu?, acil durum eylem planı nasıl hazırlanır?, periyodik sağlık muayenesi ne sıklıkla yapılır?, iş kazası olunca ne yapılır?, tehlike sınıfı nasıl belirlenir?, çalışan temsilcisi nedir, nasıl seçilir?

İşyeriniz için risk değerlendirmesi hazırlatmak ya da mevcut belgenizi kontrol ettirmek için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.