Acil Durum Eylem Planı: Kimler Hazırlar, Neleri İçerir?

Yangın, patlama, kimyasal yayılım ya da deprem gibi bir acil durumda işyerinin ne yapacağı önceden yazılı ve denenmiş olmalıdır. Bu yazıda Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik’e (Resmî Gazete 18.06.2013, sayı 28681; 1 Ekim 2021’de değiştirilmiş hâliyle) göre planın kapsamını, ekip sayılarını ve tatbikat süresini özetledik.

Planı kim hazırlar?

Acil durum planını hazırlamak işverenin yükümlülüğüdür. Plan, tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlayarak şu aşamalarla hazırlanır: acil durumların belirlenmesi, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi, müdahale ve tahliye yöntemleri, dokümantasyon, tatbikat ve yenileme. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi bu süreçte işverene destek olur.

Hangi acil durumlar dikkate alınır?

Acil durumlar, yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir. Yönetmelikte şu başlıklar sayılır:

• Yangın ve patlama ihtimali
• Tehlikeli kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme ve salgın hastalık ihtimali
• Doğal afetler
• Sabotaj ihtimali

Bu nedenle acil durum planı, risk değerlendirmesinden bağımsız hazırlanmaz.

Acil durum ekipleri

İşveren dört ekip kurar:

• Söndürme ekibi: Yangına derhal müdahale eder, yayılmasını önler.
• Kurtarma ekibi: Acil durum sonrası çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini yapar.
• Koruma ekibi: Paniği ve kargaşayı önler, ekipler arası koordinasyonu sağlar, sayım yapar, gerektiğinde ilgili kurumların ekiplerine bilgi verir.
• İlk yardım ekibi: Acil durumdan etkilenen kişilere ilk yardım müdahalesi yapar.

Kaç kişi görevlendirilir?

Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için, uygun donanıma sahip ve özel eğitimli en az birer çalışan destek elemanı olarak görevlendirilir:

Tehlike sınıfı	Her ekip için görevlendirme
Çok tehlikeli	Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi
Tehlikeli	Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi
Az tehlikeli	Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi

Rakamlara 30, 40 ve 50 ile katları dahildir. Örneğin 45 çalışanlı tehlikeli bir işyerinde her ekip için en az 2 kişi gerekir. Çalışan sayısı 10’dan az olan işyerlerinde, söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin tamamı için donanımlı ve eğitimli en az bir çalışanın görevlendirilmesi yeterlidir; bu kişi ayrıca ulusal ve yerel kurumlarla irtibatı da sağlar. İlk yardım ekibi için görevlendirme İlkyardım Yönetmeliği’ne göre yapılır.

Görevlendirmede vardiya düzeni dikkate alınır. Her ekipte bir ekip başı bulunur, koruma ekibinden sorumlu kişiler koordinasyonu sağlar. Ekip üyelerinin adı, unvanı, sorumluluk alanı ve iletişim bilgilerini gösteren liste, çalışanların göz hizasında görünür bir yere asılır. Bir üye ayrılırsa ya da yeri değişirse yerine yeni görevlendirme yapılır.

Planda neler bulunmalı?

• İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
• Hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı
• Hazırlanma ve geçerlilik tarihi
• Belirlenen acil durumlar
• Alınan önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
• Müdahale ve tahliye yöntemleri
• Tahliye planı: acil durum ekipmanı ve ilk yardım malzemesinin yerleri, kaçış yolları, toplanma yerleri ve varsa uyarı sistemlerini gösteren kroki
• Görevlendirilen çalışanlar ve yedekleri ile iletişim bilgileri
• İtfaiye, ambulans gibi kurumların acil durum irtibat numaraları

Tahliye sonrası içeride kalmış kişileri belirlemek için sayım yapılması gerekir. Yaşlı, engelli ve gebe çalışanlarla kreşteki çocuklara tahliye sırasında refakat edilmesi için ayrıca tedbir alınır.

Tatbikat ne sıklıkla yapılır?

Maden işyerleri dışındaki işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir yapılır. Tatbikat sonunda tarihi, görülen eksiklikleri ve alınacak düzeltmeleri içeren bir tatbikat formu hazırlanır; aksayan yönlere göre plan gözden geçirilir. Birden fazla işyerinin bulunduğu iş merkezlerinde tatbikatlar yönetimin koordinasyonunda yürütülür.

Plan ne zaman yenilenir?

İşyerinde ya da yakın çevresinde, belirlenen acil durumları etkileyecek veya yeni acil durumlara yol açacak bir değişiklik olduğunda plan tamamen ya da kısmen yenilenir. Bundan bağımsız olarak, çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir. İşe yeni alınan çalışanlara, İSG eğitimlerine ek olarak acil durum planı hakkında bilgilendirme yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Planı hazırlayıp tatbikatı yapmamak ya da forma işlememek
• Ekip listesini asmamak, ayrılan çalışanın yerine yenisini atamamak
• Vardiyada çalışan personeli hesaba katmamak
• Tahliye krokisini gerçek yerleşime göre güncellememek
• Yeni çalışanı acil durum planı konusunda bilgilendirmemek

Not: Mevzuat değişebilir; uygulamadan önce güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

Acil durum planınızı hazırlatmak, ekipleri eğitmek ya da tatbikat planlamak için bize yazın: 0537 323 53 31 veya WhatsApp. İsterseniz ücretsiz durum kontrolü talep edebilirsiniz.